gierzwaluw in vlucht met een blauw witte lucht als achtergrond
Duurzaam bouwen 6tlpzd  

Gierzwaluwonderzoek bij verbouwing: wanneer is dit nodig?

Ga je het dak van je woning vervangen, de gevel renoveren of een oud gebouw slopen? Dan moet je mogelijk rekening houden met beschermde vogels. Vooral de gierzwaluw verdient hierbij aandacht. Deze bijzondere vogel bouwt zijn nest namelijk regelmatig in openingen onder dakpannen, achter dakranden en in andere beschutte ruimtes van gebouwen. Een renovatie kan daardoor onbedoeld een belangrijke nestplaats laten verdwijnen.

Maar wanneer is gierzwaluwonderzoek bij een verbouwing precies nodig? Is het onderzoek altijd verplicht bij een dakrenovatie? En wat gebeurt er wanneer een ecoloog daadwerkelijk gierzwaluwen aantreft?

In dit artikel leggen we uit welke regels gelden, hoe een gierzwaluwonderzoek wordt uitgevoerd, hoeveel tijd het onderzoek kan kosten en hoe je een verbouwing kunt combineren met het beschermen van deze bijzondere vogels.

Wat is gierzwaluwonderzoek?

Gierzwaluwonderzoek is een vorm van ecologisch onderzoek waarbij wordt vastgesteld of gierzwaluwen aanwezig zijn en of een gebouw wordt gebruikt als nestplaats.

Het onderzoek wordt vooral uitgevoerd wanneer bouw- of renovatiewerkzaamheden mogelijk gevolgen hebben voor beschermde nestplaatsen.

Gierzwaluwen zijn sterk verbonden met gebouwen. Hoewel ze vrijwel hun hele leven vliegend doorbrengen, zijn ze voor het grootbrengen van hun jongen afhankelijk van geschikte nestgelegenheid.

Daarbij gebruiken ze vaak kleine openingen die vanaf de straat nauwelijks zichtbaar zijn.

Een ecologisch deskundige onderzoekt onder andere:

  • Of het gebouw geschikte nestopeningen bevat.
  • Of er daadwerkelijk gierzwaluwen aanwezig zijn.
  • Waar eventuele nestplaatsen zich bevinden.
  • Hoeveel nestplaatsen door de werkzaamheden kunnen worden beïnvloed.
  • Welke gevolgen de verbouwing voor de vogels kan hebben.
  • Of maatregelen nodig zijn om nestplaatsen te beschermen of te vervangen.

Gierzwaluwonderzoek is daarmee een specialistische vorm van ecologisch onderzoek bij een verbouwing. Bij zo’n breder onderzoek wordt niet alleen naar gierzwaluwen gekeken, maar kunnen bijvoorbeeld ook huismussen en vleermuizen een rol spelen.

Waarom zijn gierzwaluwen beschermd?

De gierzwaluw (Apus apus) is een beschermde vogelsoort. De bescherming is gebaseerd op de Europese Vogelrichtlijn en in Nederland uitgewerkt onder de Omgevingswet.

Sinds 1 januari 2024 zijn de regels voor soortenbescherming opgenomen in de Omgevingswet en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

Voor vogels die onder de Vogelrichtlijn vallen, zijn onder meer verboden opgenomen voor het opzettelijk doden of vangen van vogels en het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten en eieren. Ook het opzettelijk storen van vogels is onder bepaalde omstandigheden verboden.

Voor de gierzwaluw is vooral de bescherming van de nestplaats belangrijk.

Zijn gierzwaluwnesten het hele jaar beschermd?

Ja. Gierzwaluwen behoren tot de vogelsoorten waarvan de nestplaatsen in Nederland jaarrond worden beschermd.

Dat betekent dat een nestplaats niet automatisch verwijderd mag worden wanneer de vogels in het najaar naar Afrika zijn vertrokken.

Gierzwaluwen zijn namelijk bijzonder plaatstrouw. Ze keren vaak jarenlang terug naar dezelfde nestlocatie.

Volgens BIJ12 over de bescherming van gierzwaluwen is het behouden van permanente nestgelegenheid daarom van groot belang.

Een dakrenovatie in november is dus niet automatisch toegestaan wanneer daardoor een bestaande, beschermde nestplaats verdwijnt.

Wanneer is gierzwaluwonderzoek bij een verbouwing verplicht?

Niet iedere verbouwing betekent automatisch dat je uitgebreid gierzwaluwonderzoek moet laten uitvoeren.

De verplichting hangt af van de werkzaamheden, de geschiktheid van het gebouw als nestlocatie en de mogelijke gevolgen voor beschermde vogels.

Bij flora- en fauna-activiteiten geldt onder de Omgevingswet een specifieke zorgplicht. Je moet nagaan of beschermde soorten aanwezig kunnen zijn en of je werkzaamheden negatieve gevolgen kunnen hebben.

Wanneer gierzwaluwen mogelijk in het gebouw nestelen en de werkzaamheden deze nestplaatsen kunnen aantasten, moet voldoende worden onderzocht of de werkzaamheden zonder overtreding van de beschermingsregels kunnen plaatsvinden.

Het actuele stappenplan voor flora- en fauna-activiteiten van RVO beschrijft hoe je bepaalt of onderzoek, maatregelen of een omgevingsvergunning nodig zijn.

Kort samengevat: gierzwaluwonderzoek is vooral aan de orde wanneer een gebouw geschikte nestplaatsen bevat en je niet voldoende kunt uitsluiten dat deze door de verbouwing worden aangetast.

Bij welke werkzaamheden is gierzwaluwonderzoek belangrijk?

Vooral werkzaamheden aan het dak en de buitenkant van een gebouw kunnen gevolgen hebben voor gierzwaluwen.

Dakrenovatie en dakvervanging

Dakrenovatie is een van de belangrijkste situaties waarbij rekening moet worden gehouden met gierzwaluwen.

Deze vogels kunnen nestelen onder dakpannen, achter dakranden of in andere openingen onder de dakconstructie.

Wanneer oude dakpannen worden verwijderd of dakranden worden afgesloten, kunnen bestaande nestplaatsen verdwijnen.

Ook wanneer het dak na renovatie volledig wordt geïsoleerd en luchtdicht gemaakt, kunnen toegangen tot nestplaatsen verloren gaan.

Gevelrenovatie

Bij gevelrenovatie kunnen openingen worden dichtgemaakt die door gierzwaluwen worden gebruikt.

Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden waarbij bestaande geveldelen worden vervangen, dakranden worden aangepast of openingen tussen constructiedelen verdwijnen.

Sloopwerkzaamheden

Bij de sloop van een woning of ander gebouw kunnen alle aanwezige nestplaatsen verdwijnen.

Daarom is het belangrijk om vooraf te beoordelen of het gebouw geschikt is voor beschermde gebouwbewonende soorten.

Dakisolatie

Ook bij het verduurzamen van woningen kan gierzwaluwonderzoek relevant zijn.

Het aanbrengen van dakisolatie kan ervoor zorgen dat bestaande openingen worden afgesloten. Vanuit energetisch oogpunt is dat vaak wenselijk, maar voor gierzwaluwen kan het betekenen dat ze hun nestplaats verliezen.

Juist bij duurzaam renoveren is het daarom belangrijk om energieprestaties en natuurbescherming met elkaar te combineren.

Waar nestelen gierzwaluwen precies?

Gierzwaluwen bouwen hun nest meestal op beschutte plaatsen die relatief hoog in een gebouw liggen.

Je kunt ze onder andere aantreffen:

  • Onder dakpannen.
  • Achter boeiboorden.
  • Onder dakoverstekken.
  • In openingen achter dakgoten.
  • In geschikte holtes van gevels.
  • In openingen van oudere gebouwen.
  • In speciaal aangebrachte gierzwaluwkasten of neststenen.

De nestplaats moet geschikt zijn voor de vogel om naar binnen te vliegen. Gierzwaluwen vliegen vaak met hoge snelheid naar hun nestopening.

Daarom zijn niet alleen de afmetingen van de opening belangrijk, maar ook de vrije aanvliegruimte.

Een nestkast die op een ongeschikte plek hangt, is niet automatisch een goede vervanging voor een bestaande nestplaats.

Hoe herken je een gierzwaluwnest?

Een gierzwaluwnest is vanaf de buitenkant vaak nauwelijks zichtbaar.

De vogels bouwen hun nest diep in een beschutte opening, waardoor je meestal niet kunt zien of er daadwerkelijk nestmateriaal aanwezig is.

Wel kun je tijdens het broedseizoen aanwijzingen waarnemen.

Gierzwaluwen vliegen bijvoorbeeld regelmatig rond gebouwen en kunnen met hoge snelheid een opening onder het dak binnengaan.

Ook kun je groepen gierzwaluwen luid roepend langs gevels zien vliegen.

Dat gedrag betekent echter niet automatisch dat er op die exacte plek een nest aanwezig is. Het kan ook gaan om vogels die de omgeving verkennen.

Daarom is gericht onderzoek door een ecologisch deskundige belangrijk wanneer een betrouwbare vaststelling noodzakelijk is.

Hoe wordt gierzwaluwonderzoek uitgevoerd?

Gierzwaluwonderzoek begint meestal met een verkennende beoordeling van het gebouw.

Een ecoloog onderzoekt of geschikte nestplaatsen aanwezig kunnen zijn en of de werkzaamheden deze mogelijk aantasten.

Wanneer de aanwezigheid van gierzwaluwen niet voldoende kan worden uitgesloten, kan aanvullend soortgericht onderzoek nodig zijn.

Stap 1: Vooronderzoek

De ecoloog bekijkt het gebouw, de omgeving en de geplande werkzaamheden.

Daarbij wordt bijvoorbeeld gelet op de dakconstructie, openingen in de gevel en geschikte plekken waar gierzwaluwen kunnen nestelen.

Ook kunnen bestaande waarnemingen uit de omgeving worden geraadpleegd.

Stap 2: Veldonderzoek tijdens het broedseizoen

Bij aanvullend onderzoek wordt het gebouw geobserveerd tijdens perioden waarin gierzwaluwen actief zijn.

Onderzoekers kijken naar vogels die rond het gebouw vliegen en proberen vast te stellen of dieren daadwerkelijk nestopeningen gebruiken.

Dat gebeurt vaak in de avond, wanneer de activiteit rond nestlocaties goed waarneembaar kan zijn.

Stap 3: Vaststellen van nestplaatsen

Wanneer een gierzwaluw een opening in een gebouw gebruikt, wordt deze waarneming nauwkeurig vastgelegd.

De onderzoeker registreert bijvoorbeeld de locatie van de opening, het gedrag van de vogels en andere relevante waarnemingen.

Stap 4: Rapportage en advies

Na afloop worden de onderzoeksresultaten verwerkt.

De ecoloog beschrijft welke nestplaatsen zijn vastgesteld, welke gevolgen de werkzaamheden kunnen hebben en welke maatregelen eventueel nodig zijn.

Het onderzoek kan vervolgens worden gebruikt om te bepalen of de werkzaamheden zonder vergunning kunnen worden uitgevoerd of dat een omgevingsvergunning noodzakelijk is.

De onderzoeksmethoden en ecologische aandachtspunten zijn uitgebreid beschreven in het Kennisdocument Gierzwaluw van BIJ12 (PDF).

In welke periode vindt gierzwaluwonderzoek plaats?

Gierzwaluwen zijn trekvogels. Ze brengen het grootste deel van het jaar buiten Nederland door en komen vooral in het voorjaar en de zomer naar Nederland om te broeden.

De meeste gierzwaluwen arriveren rond eind april of begin mei. In de loop van juli en augustus vertrekken ze weer richting Afrika.

Daarom vindt soortgericht onderzoek naar nestplaatsen doorgaans plaats tijdens de periode waarin de vogels in Nederland aanwezig zijn.

Voor onderzoek volgens de in het BIJ12-kennisdocument beschreven methode is vooral de periode 15 mei tot en met 15 juli belangrijk.

Binnen die periode gelden voorwaarden voor het aantal bezoeken, de spreiding van de bezoeken en geschikte onderzoeksomstandigheden. Een deskundige moet bepalen welk onderzoeksprotocol voor de concrete situatie van toepassing is.

Dit heeft een belangrijk praktisch gevolg: wie pas in oktober ontdekt dat gierzwaluwonderzoek nodig is, kan niet altijd direct een volledig onderzoek laten uitvoeren.

Mogelijk moet worden gewacht tot het volgende onderzoeksseizoen.

Hoe lang duurt een gierzwaluwonderzoek?

De daadwerkelijke veldbezoeken duren meestal slechts een beperkt aantal uren per keer, maar het totale onderzoekstraject kan aanzienlijk langer zijn.

Dat komt doordat waarnemingen op geschikte momenten in het broedseizoen moeten plaatsvinden.

Bij een gebruikelijke soortgerichte inventarisatie volgens het BIJ12-kennisdocument worden meerdere bezoeken uitgevoerd. Om afwezigheid volgens de betreffende methode voldoende te onderbouwen, gaat het in de regel om minimaal drie onderzoeksrondes onder voorgeschreven omstandigheden.

Daarnaast is tijd nodig voor het voorbereiden van het onderzoek, het verwerken van gegevens en het opstellen van een rapport.

Het volledige traject kan daardoor meerdere weken tot maanden duren. Wanneer het onderzoeksseizoen al voorbij is, kan de wachttijd nog aanzienlijk langer worden.

Wat kost een gierzwaluwonderzoek?

Er bestaat geen wettelijk vastgesteld tarief voor gierzwaluwonderzoek.

De kosten zijn afhankelijk van de grootte van het gebouw, het aantal mogelijke nestplaatsen, de benodigde veldbezoeken en de rapportage.

Een eerste ecologische quickscan is doorgaans goedkoper dan uitgebreid soortgericht onderzoek.

Voor een eenvoudige quickscan kun je bij ecologische adviesbureaus vaak denken aan enkele honderden euro’s. Voor aanvullend soortgericht gierzwaluwonderzoek kunnen de kosten oplopen tot honderden of duizenden euro’s, afhankelijk van de onderzoeksinspanning.

Een betrouwbare prijs is daarom alleen te bepalen met een projectspecifieke offerte.

Vraag daarbij altijd of de prijs betrekking heeft op uitsluitend gierzwaluwen of dat ook andere soorten worden onderzocht.

Kun je gierzwaluwonderzoek combineren met vleermuisonderzoek?

Ja, in bepaalde situaties kunnen onderzoeken naar verschillende beschermde soorten worden gecombineerd.

Dat is vooral interessant bij grotere dakrenovaties, sloopprojecten en werkzaamheden aan gebouwen die voor meerdere soorten geschikt zijn.

Gierzwaluwen en vleermuizen kunnen namelijk allebei gebruikmaken van openingen in daken en gevels.

Toch zijn het ecologisch verschillende diergroepen.

Gierzwaluwen zijn vogels die hun nesten gebruiken tijdens het broedseizoen. Vleermuizen zijn zoogdieren die gebouwen op verschillende momenten van het jaar als verblijfplaats kunnen gebruiken.

Daarom verschillen de onderzoeksperioden, onderzoeksmethoden en juridische aandachtspunten.

In ons artikel over vleermuisonderzoek bij een verbouwing leggen we uitgebreider uit wanneer onderzoek naar vleermuizen noodzakelijk kan zijn en welke gevolgen dit heeft voor bouw- en renovatiewerkzaamheden.

Bij een project waarbij beide soorten mogelijk voorkomen, kan een ecologisch adviesbureau onderzoeken welke werkzaamheden en onderzoeksbezoeken efficiënt gecombineerd kunnen worden.

Wat gebeurt er als gierzwaluwen worden aangetroffen?

Wanneer uit het onderzoek blijkt dat gierzwaluwen in een gebouw nestelen, betekent dat niet automatisch dat de verbouwing niet kan doorgaan.

Wel moet worden bepaald welke gevolgen de werkzaamheden voor de nestplaatsen hebben.

Een belangrijke vraag is of bestaande nestplaatsen behouden kunnen blijven.

Soms is het mogelijk om de werkzaamheden aan te passen, zodat nestopeningen toegankelijk blijven en de functionaliteit van de nestplaatsen behouden blijft.

In andere gevallen kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn.

Bestaande nestplaatsen behouden

Het behouden van bestaande nestplaatsen heeft vanuit ecologisch oogpunt vaak de voorkeur.

Gierzwaluwen zijn immers bijzonder plaatstrouw en kunnen jarenlang naar dezelfde nestlocatie terugkeren.

Wanneer een bestaande nestplaats tijdens een renovatie behouden kan blijven, hoeft de vogel niet op zoek naar een nieuwe plek.

Permanente nestgelegenheid realiseren

Wanneer bestaande nestplaatsen niet behouden kunnen blijven, kunnen onder voorwaarden alternatieve nestvoorzieningen nodig zijn.

Daarbij kun je denken aan geïntegreerde neststenen of speciaal ontworpen nestkasten voor gierzwaluwen.

Volgens BIJ12 is het belangrijk dat vervangende nestgelegenheid permanent beschikbaar is en zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke nestlocatie wordt gerealiseerd.

Het plaatsen van enkele willekeurige nestkasten is echter niet automatisch voldoende om aan de wettelijke eisen te voldoen.

Een ecologisch deskundige moet beoordelen welke maatregelen geschikt zijn en of een vergunning nodig is.

Mag je een gierzwaluwnest verwijderen buiten het broedseizoen?

Nee, niet zonder meer.

Dit is een van de belangrijkste misverstanden bij renovaties.

Omdat gierzwaluwen een groot deel van het jaar in Afrika verblijven, lijkt het misschien logisch om werkzaamheden uit te voeren wanneer de vogels afwezig zijn.

Dat kan inderdaad helpen om directe verstoring van broedende vogels te voorkomen.

Maar omdat gierzwaluwnesten jaarrond beschermd zijn, mag een bestaande beschermde nestplaats niet automatisch worden verwijderd zodra de vogels vertrokken zijn.

Ook buiten het broedseizoen kan het beschadigen of vernielen van een nestplaats in strijd zijn met de beschermingsregels.

Het moment waarop je de werkzaamheden uitvoert, is dus slechts één onderdeel van de ecologische beoordeling.

Wanneer is een omgevingsvergunning nodig?

Een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit kan nodig zijn wanneer werkzaamheden leiden tot handelingen die volgens de soortenbeschermingsregels verboden zijn en geen toepasselijke uitzondering of vrijstelling geldt.

Bij gierzwaluwen kan het bijvoorbeeld gaan om het beschadigen of vernielen van beschermde nestplaatsen.

RVO beschrijft hiervoor een stappenplan waarbij eerst wordt onderzocht welke soorten aanwezig zijn, vervolgens welke gevolgen de werkzaamheden hebben en daarna welke maatregelen mogelijk zijn om schade te voorkomen.

Kunnen schadelijke gevolgen volledig worden voorkomen, dan kan het zijn dat geen omgevingsvergunning nodig is.

Wanneer dat niet mogelijk is en de activiteit vergunningplichtig is, moet een vergunning worden aangevraagd voordat de betreffende werkzaamheden mogen plaatsvinden.

De vergunningverlening is bovendien aan voorwaarden gebonden. Er moet onder andere worden gekeken naar alternatieven, het wettelijk toegestane belang van de werkzaamheden en de gevolgen voor de instandhouding van de soort.

De actuele procedure staat beschreven bij RVO: omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten.

Wat is een Soortenmanagementplan en wat betekent dit voor gierzwaluwen?

Sommige gemeenten werken met een Soortenmanagementplan (SMP).

Hierbij wordt voor een groter gebied onderzocht welke beschermde soorten aanwezig zijn en hoe deze duurzaam kunnen worden beschermd.

Een gemeente kan op basis van zo’n plan een gebiedsgerichte omgevingsvergunning verkrijgen.

Voor individuele woningeigenaren kan dat voordelen bieden. Onder bepaalde voorwaarden kunnen werkzaamheden dan binnen de gemeentelijke aanpak worden uitgevoerd, zonder dat iedere woning een volledig afzonderlijk onderzoekstraject nodig heeft.

Dat betekent overigens niet dat alle werkzaamheden automatisch zijn toegestaan.

Er kunnen bijvoorbeeld eisen gelden voor de uitvoeringsperiode, het behoud van nestplaatsen en het realiseren van alternatieve nestgelegenheid.

Controleer daarom bij je gemeente of er een SMP bestaat en welke voorwaarden voor jouw woning gelden.

Gierzwaluwen beschermen bij duurzaam renoveren

Duurzaam bouwen wordt vaak geassocieerd met isolatie, energiezuinige installaties, circulaire materialen en het verminderen van CO₂-uitstoot.

Maar een gebouw kan ook een belangrijke functie vervullen voor dieren.

Bij een renovatie waarbij alle kieren en openingen worden afgesloten, kan een woning energiezuiniger worden, terwijl tegelijkertijd waardevolle nestgelegenheid verdwijnt.

Daarom is natuurinclusief renoveren een interessante ontwikkeling.

Bij natuurinclusief renoveren wordt al tijdens het ontwerp rekening gehouden met dieren die van gebouwen afhankelijk zijn.

Voor gierzwaluwen kun je bijvoorbeeld geschikte permanente nestvoorzieningen in de gevel of onder het dak integreren.

Zo kunnen woningverduurzaming en biodiversiteit elkaar versterken.

Neststenen voor gierzwaluwen: hoe werkt dat?

Een neststeen is een speciaal ontworpen voorziening die in een gevel of andere geschikte constructie kan worden geïntegreerd.

De steen bevat een nestgelegenheid met een invliegopening die geschikt is voor gierzwaluwen.

Bij nieuwbouw en renovatie kunnen dergelijke voorzieningen relatief onopvallend in het ontwerp worden opgenomen.

Wel zijn verschillende aandachtspunten belangrijk.

De nestlocatie moet voldoende hoog liggen, een geschikte aanvliegroute hebben en niet te veel last hebben van ongunstige omstandigheden, zoals overmatige hitte.

Ook de oriëntatie en plaatsing zijn van belang.

Wanneer neststenen worden toegepast als vervanging van bestaande beschermde nestplaatsen, moeten de voorzieningen aansluiten op de ecologische eisen die voor het project gelden.

Wat als je tijdens de verbouwing onverwacht een nest ontdekt?

Stel dat een aannemer tijdens het verwijderen van dakpannen ineens een nest ontdekt waarvan wordt vermoed dat het door gierzwaluwen wordt gebruikt.

Dan is het belangrijk om niet zomaar door te gaan met werkzaamheden die het nest kunnen beschadigen of verstoren.

Laat de betreffende werkzaamheden stilleggen en schakel een ecologisch deskundige in.

Die kan beoordelen om welke soort het gaat, of de nestplaats beschermd is en welke vervolgstappen noodzakelijk zijn.

Voorkomen is uiteraard beter.

Juist daarom is het verstandig om bij een geplande dakrenovatie of sloop tijdig te onderzoeken of het gebouw geschikt is voor beschermde soorten.

Praktisch stappenplan: gierzwaluwonderzoek vóór een verbouwing

Ga je een dak renoveren, gevel aanpassen of gebouw slopen? Dan kun je de volgende stappen aanhouden.

  1. Breng de werkzaamheden in kaart. Bekijk welke delen van het dak, de gevel of andere constructies worden aangepast of verwijderd.
  2. Controleer mogelijke nestplaatsen. Laat beoordelen of het gebouw geschikte openingen voor gierzwaluwen bevat.
  3. Voer zo nodig een ecologische quickscan uit. Daarmee wordt bepaald welke beschermde soorten mogelijk aanwezig zijn en of nader onderzoek nodig is.
  4. Plan aanvullend onderzoek tijdig. Houd rekening met het onderzoeksseizoen van de gierzwaluw.
  5. Laat de gevolgen beoordelen. Een ecoloog onderzoekt welke invloed de werkzaamheden hebben op aanwezige nestplaatsen.
  6. Bekijk mogelijke maatregelen. Onderzoek of nestplaatsen behouden kunnen blijven of welke andere voorzieningen noodzakelijk zijn.
  7. Controleer de vergunningplicht. Ga na of de werkzaamheden zonder overtreding van beschermingsregels kunnen worden uitgevoerd.
  8. Stem de planning af. Houd rekening met het broedseizoen, eventuele maatregelen en de voorwaarden van een vergunning.
  9. Neem natuurvoorzieningen mee in het ontwerp. Bekijk of je permanente nestgelegenheid kunt integreren in het vernieuwde gebouw.

Door deze stappen vroeg in het bouwproces te doorlopen, verklein je de kans op vertraging en onverwachte problemen.

Veelgestelde vragen over gierzwaluwonderzoek

Is gierzwaluwonderzoek verplicht bij iedere dakrenovatie?

Nee. Niet iedere dakrenovatie vereist automatisch uitgebreid gierzwaluwonderzoek. Wanneer het dak echter geschikte nestplaatsen bevat en de werkzaamheden deze kunnen aantasten, moet voldoende worden onderzocht of beschermde gierzwaluwen of nestplaatsen aanwezig zijn en welke gevolgen de werkzaamheden hebben.

Wanneer kun je gierzwaluwonderzoek laten uitvoeren?

Soortgericht onderzoek naar nestplaatsen vindt vooral plaats tijdens het broedseizoen. Volgens de in het BIJ12-kennisdocument beschreven onderzoeksmethode is de periode van 15 mei tot en met 15 juli bijzonder belangrijk. De precieze onderzoeksinspanning hangt af van de situatie.

Hoeveel bezoeken zijn nodig voor gierzwaluwonderzoek?

Bij de gebruikelijke methode om afwezigheid voldoende te onderbouwen, gaat het volgens het BIJ12-kennisdocument in de regel om minimaal drie onderzoeksrondes. Een deskundige bepaalt welke methode en onderzoeksinspanning voor het project nodig zijn.

Zijn gierzwaluwnesten ook in de winter beschermd?

Ja. De nestplaatsen van gierzwaluwen zijn jaarrond beschermd. Dat betekent dat je een beschermde nestplaats niet automatisch mag verwijderen wanneer de vogels in Afrika overwinteren.

Mag ik mijn dak vervangen als er gierzwaluwen nestelen?

Dat kan onder voorwaarden mogelijk zijn. Er moet worden onderzocht welke gevolgen de werkzaamheden hebben en hoe schade aan de vogels en hun nestplaatsen kan worden voorkomen. Soms zijn aanpassingen aan de werkzaamheden voldoende, terwijl in andere situaties een omgevingsvergunning nodig kan zijn.

Wat kost een gierzwaluwonderzoek?

De kosten hangen af van de omvang van het gebouw, het aantal onderzoeksbezoeken en de benodigde rapportage. Een ecologische quickscan kost doorgaans enkele honderden euro’s. Uitgebreid soortgericht onderzoek kan aanzienlijk duurder zijn. Vraag daarom altijd een offerte aan voor de specifieke situatie.

Kun je gierzwaluwonderzoek en vleermuisonderzoek combineren?

Ja, een ecologisch adviesbureau kan bij een project onderzoeken of inventarisaties naar beide soortgroepen gecombineerd kunnen worden. Omdat de onderzoeksmethoden en onderzoeksperioden verschillen, is niet ieder bezoek uitwisselbaar.

Wie voert gierzwaluwonderzoek uit?

Professioneel gierzwaluwonderzoek wordt uitgevoerd door ecologisch deskundigen met voldoende kennis van de soort, zijn gedrag en erkende onderzoeksmethoden.

Kan een gemeente het gierzwaluwonderzoek al geregeld hebben?

In gemeenten met een Soortenmanagementplan kan onderzoek op gebiedsniveau zijn uitgevoerd. Afhankelijk van de voorwaarden van de gebiedsgerichte vergunning kan daardoor een ander traject gelden voor individuele woningeigenaren.

Voorkom vertraging door gierzwaluwonderzoek op tijd te regelen

Gierzwaluwonderzoek is niet bij iedere verbouwing noodzakelijk, maar kan een belangrijk onderdeel zijn van dakrenovaties, gevelwerkzaamheden en sloopprojecten.

Vooral wanneer bestaande openingen in een gebouw verdwijnen, moet worden nagegaan of daarmee beschermde nestplaatsen verloren gaan.

Omdat gierzwaluwen slechts een beperkt gedeelte van het jaar in Nederland aanwezig zijn, kan het onderzoek bovendien invloed hebben op de planning van je verbouwing.

Door vroegtijdig een ecologische beoordeling uit te voeren en waar nodig gierzwaluwonderzoek te laten doen, voorkom je dat beschermde nestplaatsen pas tijdens de werkzaamheden worden ontdekt.

Bovendien biedt een renovatie juist kansen om gebouwen niet alleen energiezuiniger, maar ook natuurvriendelijker te maken.